Składki ZUS 2027: ile realnie zapłaci przedsiębiorca na dużym ZUS, preferencyjnym i małym ZUS plus

Jesień to pierwszy moment w roku, w którym budżet firmy na kolejny rok da się policzyć na poważnie. Znane są już rządowa prognoza przeciętnego wynagrodzenia i rządowa propozycja minimalnego wynagrodzenia — dwie liczby, od których zależy niemal wszystko, co przedsiębiorca zapłaci do ZUS.

Zastrzeżenie na początku. Wszystkie kwoty na 2027 r. w tym artykule to szacunki według stanu prawnego na 26 sierpnia 2026 r. Dotyczy to zarówno dużego ZUS, opartego na prognozie makroekonomicznej, jak i preferencyjnego ZUS, ulgi na start i minimalnej zdrowotnej — te opierają się na minimalnym wynagrodzeniu, które na dzień publikacji jest dopiero propozycją rządu.

Skąd biorą się kwoty składek ZUS

Wysokość składek zależy od dwóch wskaźników zmieniających się w różnym tempie.

• Duży ZUS — od 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej; prognoza trafia do ustawy budżetowej.
• Preferencyjny ZUS (pierwsze 24 miesiące) — od 30% minimalnego wynagrodzenia, ustalanego rozporządzeniem Rady Ministrów.
• Minimalna składka zdrowotna dla skali i liniowego — 9% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego.

Na 2027 r. prognozowane przeciętne wynagrodzenie to 9 971 zł — wartość z „Wieloletnich założeń makroekonomicznych na lata 2026–2030″ przyjętych 28 kwietnia 2026 r., o 5,85% wyższa niż 9 420 zł. To wciąż prognoza: wartość wiążącą poda ustawa budżetowa, której projekt Rada Ministrów przyjmuje do 30 września.

Podobnie jest z minimalnym wynagrodzeniem. Rząd zaproponował, aby w 2027 r. wyniosło ono 4 950 zł brutto, a minimalna stawka godzinowa 32,30 zł. Negocjacje w Radzie Dialogu Społecznego nie zakończyły się porozumieniem, dlatego kwoty ustali Rada Ministrów w rozporządzeniu — ma na to czas do 15 września 2026 r. Na dzień publikacji rozporządzenie nie zostało wydane ani ogłoszone w Dzienniku Ustaw. Kwoty z propozycji rządowej są przy tym dolnym pułapem — ostateczne stawki nie mogą być niższe, mogą być wyższe.

Praktyczny wniosek: żadna grupa kwot nie jest w tym roku „pewniejsza” od drugiej — wyliczenia poniżej pokazują skalę i kierunek zmiany, a nie ostateczny rachunek. Ostateczne kwoty ZUS publikuje w tabeli wysokości składek na ubezpieczenia społeczne, zwykle w grudniu lub styczniu.

Duży ZUS w 2027 r. — szacunek

Przy prognozie 9 971 zł podstawa wymiaru składek społecznych wyniosłaby 5 982,60 zł wobec 5 652,00 zł w 2026 r.

Szacunek według stanu na 26 sierpnia 2026 r., oparty na prognozie 9 971 zł. Wartości wiążące poda ustawa budżetowa i komunikat ZUS.

Stopa wypadkowa 1,67% dotyczy płatników zgłaszających nie więcej niż 9 osób — przy większych jest ustalana indywidualnie (0,67–3,33%). FP i FS są należne, bo podstawa przekracza minimalne wynagrodzenie. Wzrost samych składek społecznych to ok. 112,70 zł miesięcznie (ok. 1 352 zł rocznie), a limit trzydziestokrotności rósłby do 299 130 zł.

Do tego dochodzi zdrowotna — kwoty łączne rozbijamy niżej, bo styczeń 2027 r. rządzi się innymi zasadami niż reszta roku. Minimalna zdrowotna to dolna granica: przy dochodzie 20 000 zł miesięcznie sama zdrowotna na skali to ok. 1 800 zł, a łącznie ok. 3 840 zł.

Preferencyjny ZUS i ulga na start w 2027 r.

Podstawa preferencyjnych składek to 30% minimalnego wynagrodzenia — przy propozycji 4 950 zł byłoby to 1 485,00 zł wobec 1 441,80 zł w 2026 r. Ponieważ rozporządzenie na 2027 r. nie zostało jeszcze wydane, poniższe kwoty są szacunkiem na 26 sierpnia 2026 r. — tak samo jak duży ZUS.

Szacunek na 26 sierpnia 2026 r. przy propozycji minimalnego wynagrodzenia 4 950 zł. W 2026 r. składki społeczne z chorobowym wynoszą 456,18 zł, czyli o 13,67 zł mniej.

FP i FS nie są należne, bo podstawa jest niższa niż minimalne wynagrodzenie. Preferencja przysługuje przez 24 pełne miesiące kalendarzowe; kody ubezpieczenia to 05 70 i 05 72. Warunki opisuje informator o preferencyjnych składkach ZUS na biznes.gov.pl.

Ulga na start to pierwszy stopień drabiny: przez 6 pełnych miesięcy kalendarzowych nie płaci się składek społecznych ani FP i FS, obowiązkowa pozostaje wyłącznie składka zdrowotna (przy ryczałcie bywa wyższa niż minimum). Miesiąc rozpoczęcia wlicza się do puli tylko wtedy, gdy działalność startuje pierwszego dnia miesiąca — przy starcie 10 marca ulga kończy się z końcem września, a nie sierpnia. Szczegóły opisano w informatorze Ulga na start na biznes.gov.pl. Rezygnacja jest nieodwracalna, a w trakcie ulgi nie przysługuje zasiłek chorobowy ani macierzyński i nie biegnie staż emerytalny.

Miesiąc po miesiącu: styczeń 2027 i reszta roku

Minimalna składka zdrowotna zmienia się nie 1 stycznia, lecz 1 lutego (szczegóły w kolejnej sekcji). W styczniu 2027 r. przedsiębiorca płaci więc jeszcze 432,54 zł, a roczny koszt trzeba liczyć jako styczeń osobno plus jedenaście miesięcy od lutego do grudnia.

Szacunek według stanu na 26 sierpnia 2026 r. Założenia: przeciętne wynagrodzenie 9 971 zł (prognoza), minimalne wynagrodzenie 4 950 zł (propozycja), zdrowotna minimalna dla skali lub liniowego — 432,54 zł za styczeń i 445,50 zł od lutego. Bez zdrowotnej wyższej niż minimalna i bez składek za pracowników; mały ZUS plus mieści się między preferencyjnym a dużym ZUS.

Składka zdrowotna — rok składkowy i kwoty

Minimalną składkę zdrowotną przedsiębiorcy na skali i liniowym liczy się jako 9% minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego, a rok składkowy trwa od 1 lutego do 31 stycznia. Stąd trzy różne kwoty w krótkim czasie:

• styczeń 2026 r. — 314,96 zł (9% z 75% minimalnego wynagrodzenia — ulga wyłącznie na rok składkowy luty 2025 – styczeń 2026),
• 1 lutego 2026 r. – 31 stycznia 2027 r. — 432,54 zł (9% z 4 806 zł, czyli ze 100% minimalnego wynagrodzenia),
• od 1 lutego 2027 r. — 445,50 zł według szacunku, jeśli minimalne wynagrodzenie zostanie ustalone na 4 950 zł i przepisy się nie zmienią.

W styczniu 2027 r. obowiązuje więc nadal 432,54 zł, mimo wzrostu płacy minimalnej od 1 stycznia. Wyjątkiem jest karta podatkowa, w której podstawą jest minimalne wynagrodzenie z 1 stycznia.

Obniżenie najniższej podstawy do 75% minimalnego wynagrodzenia miało charakter jednoroczny, a ustawa, która miała obniżyć składkę od 2026 r., została w maju 2025 r. zawetowana. Na 2027 r. nie uchwalono reformy obniżającej składkę — projekt w wykazie prac rządu dotyczy rozliczania nadpłat.

Pozostałe formy opodatkowania w 2027 r.:

• Skala podatkowa — 9% od dochodu, bez odliczenia składki.
• Podatek liniowy — 4,9% od dochodu, z minimum liczonym stopą 9%. Składki można zaliczyć do kosztów albo odliczyć od dochodu, ale do limitu rocznego (14 100 zł w 2026 r.; limitu na 2027 r. jeszcze nie ogłoszono) — mechanizm opisaliśmy przy okazji składki zdrowotnej i limitu odliczenia w 2026 roku.
• Ryczałt — 9% od podstawy zależnej od rocznego przychodu (progi 60 000 zł i 300 000 zł są ustawowe). Kwoty na 2027 r. nie są jeszcze znane — wynikną z komunikatu Prezesa GUS ze stycznia; w 2026 r. było to 498,35 zł, 830,58 zł i 1 495,04 zł.
• Karta podatkowa — 9% od minimalnego wynagrodzenia, ze zmianą od stycznia; od podatku odlicza się 19% zapłaconej składki.

Mały ZUS plus w 2027 r.

To ulga dla firm już działających: podstawę liczy się od dochodu z poprzedniego roku, a nie ryczałtowo. Obejmuje wyłącznie składki społeczne. Warunki na 2027 r.:

• Przychód za 2026 r. do 120 000 zł (limit ustawowy).
• Co najmniej 60 dni działalności w 2026 r.
• Maksymalnie 36 miesięcy w okresie ostatnich 60 miesięcy działalności.
• Termin zgłoszenia: 1 lutego 2027 r. — ustawowy termin 31 stycznia wypada w niedzielę. Przy rozpoczęciu lub wznowieniu działalności w trakcie roku: 7 dni od nabycia uprawnień.

Podstawę ustala się w trzech krokach: roczny dochód za 2026 r. dzieli się przez liczbę dni działalności, mnoży przez 30, a wynik przez 0,5. Kwota musi zmieścić się w widełkach 1 485,00–5 982,60 zł (obie granice to szacunki na 26.08.2026 r.). Przykład: przy dochodzie 60 000 zł za cały 2026 r. podstawa wynosi 2 465,76 zł, a składki społeczne z chorobowym 780,17 zł — o ok. 1 259 zł mniej niż na dużym ZUS. Gdy podstawa osiągnie poziom minimalnego wynagrodzenia, dochodzą FP i FS.

Najczęściej przeoczana zmiana dotyczy sposobu liczenia 36 miesięcy. Reguła „36 miesięcy ulgi w okresie ostatnich 60 miesięcy prowadzenia działalności” obowiązuje w brzmieniu nadanym od 1 stycznia 2026 r., a według wyjaśnień ZUS do tego nowego okresu nie wlicza się miesięcy ulgi przypadających przed 1 stycznia 2026 r. — liczy się go od miesięcy przypadających od stycznia 2026 r., przy zasadzie, że miesiąc z choćby jednym dniem działalności jest miesiącem pełnym. W praktyce przedsiębiorca, który wyczerpał ulgę np. w 2024 r., może się o nią ubiegać ponownie, o ile spełnia pozostałe warunki. Mechanizm rozpisaliśmy w tekście o zmianie zasad małego ZUS plus i terminie zgłoszenia.

Z ulgi nie skorzysta m.in. przedsiębiorca w pierwszym roku działalności, osoba uprawniona jeszcze do preferencji lub korzystająca z ulgi na start, rozliczająca się kartą podatkową przy zwolnieniu z VAT oraz prowadząca inną pozarolniczą działalność.

Wakacje składkowe — termin, którego się nie przywraca

Rozwiązanie działa od 1 listopada 2024 r. i według stanu prawnego na 26 sierpnia 2026 r. nadal obowiązuje; przed zastosowaniem go w 2027 r. trzeba sprawdzić aktualne przepisy. Ulga pozwala raz w roku nie zapłacić składek za jeden wybrany miesiąc — finansuje je budżet państwa, więc okres liczy się do stażu i emerytury. Zwolnienie obejmuje własne składki społeczne oraz FP i FS, ale nie zdrowotną ani składek za pracowników; korzyść przy dużym ZUS to według szacunku ok. 2 039 zł.

Kluczowy jest termin. Wniosek RWS składa się wyłącznie elektronicznie, przez PUE/eZUS, w miesiącu poprzedzającym miesiąc zwolnienia — żeby mieć wolny grudzień 2026 r., trzeba go złożyć do 30 listopada 2026 r. Termin jest nieprzywracalny, a deklarację ZUS DRA i tak trzeba złożyć.

Skorzystać mogą mikroprzedsiębiorcy zgłaszający nie więcej niż 10 osób, z przychodem do 2 mln euro w jednym z dwóch ostatnich lat i niewyczerpanym limitem de minimis. Pełną listę warunków opisuje ZUS w pytaniach i odpowiedziach o wakacjach składkowych, a szczegóły wniosku zebraliśmy w artykule o wakacjach składkowych i wniosku RWS.

Kolejność ulg i kiedy nie przysługują

Ulgi układają się w drabinę: ulga na start (6 miesięcy, tylko zdrowotna) → preferencyjne składki (24 miesiące) → mały ZUS plus (do 36 miesięcy w okresie 60) → duży ZUS. Kolejności nie da się przestawiać: kto ma jeszcze prawo do preferencji, w mały ZUS plus nie wejdzie.

Wspólny mianownik wyłączeń to praca na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy: jeżeli przedsiębiorca wykonuje dla niego czynności wchodzące w zakres tego, co robił na etacie w bieżącym lub poprzednim roku, ulga nie przysługuje. Ulga na start i preferencja wymagają dodatkowo 60 miesięcy przerwy od poprzedniej działalności i nie obejmują wspólników spółek jawnych, komandytowych, partnerskich ani jednoosobowych spółek z o.o. Opisane rozwiązania są mechanizmami systemu ZUS — sytuację osoby ubezpieczonej w KRUS trzeba ocenić odrębnie, z uwzględnieniem jej tytułu ubezpieczenia i warunków pozostania w KRUS.

Najczęstsze błędy przy wyborze i utracie ulg

• Ocena testu „byłego pracodawcy” na wyczucie. Liczy się rzeczywisty zakres czynności, nie nazwa stanowiska.
• Nieznajomość nowych zasad liczenia 36 miesięcy w małym ZUS plus. Kto wyczerpał limit przed 2026 r., często niepotrzebnie płaci duży ZUS.
• Przegapienie terminu zgłoszenia do małego ZUS plus (w 2027 r. — 1 lutego). Jest nieprzywracalny, a spóźnienie oznacza utratę ulgi na cały rok.
• Mylenie przychodu z dochodem — limit 120 000 zł to przychód, a podstawę liczy się od dochodu.
• Założenie, że ulga na start i wakacje składkowe zwalniają ze zdrowotnej. Nie zwalniają.
• Traktowanie zaległości w chorobowym jako sprawy bez konsekwencji. Od 1 stycznia 2022 r. samo opóźnienie nie powoduje ustania dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, ale zadłużenie potrafi zablokować wypłatę zasiłku — szczegóły w pytaniach poniżej.
• Brak reakcji na koniec preferencji. ZUS nie przypomina o zmianie kodu z 05 70 na 05 10 albo 05 90.
• Wybór formy opodatkowania bez policzenia zdrowotnej. Przy ryczałcie decyduje przychód, a przekroczenie progu o złotówkę podnosi składkę skokowo. Decyzję na 2027 r. podejmuje się do 20 lutego.

Co zrobić jeszcze w 2026 r., żeby nie przepłacić

1. Sprawdź, na jakim etapie drabiny ulg jesteś i kiedy ten etap się kończy — ta data powinna być w kalendarzu.
2. Policz przychód i dochód za 2026 r. pod kątem małego ZUS plus — o zbliżaniu się do 120 000 zł lepiej wiedzieć w listopadzie niż w lutym.
3. Zweryfikuj, ile miesięcy ulgi liczy Ci się według zasad obowiązujących od 2026 r.
4. Zdecyduj o wakacjach składkowych i złóż RWS do 30 listopada 2026 r.
5. Przelicz formę opodatkowania na 2027 r. razem ze zdrowotną — przy ryczałcie i liniowym to często ona przesądza o wyniku.
6. Sprawdź stan rozliczeń z ZUS — przy dobrowolnym chorobowym zaległość może zablokować wypłatę zasiłku.
7. Wróć do wyliczeń po 15 września i po przyjęciu ustawy budżetowej, gdy znane będą rozporządzenie o minimalnym wynagrodzeniu i wiążąca prognoza.

Każdy z tych punktów wymaga zestawienia danych z ksiąg ze stanem zgłoszeń w ZUS. Biuro rachunkowe widzi jednocześnie przychód, dochód, historię kodów i terminy, więc wcześnie wychwyci i koniec preferencji, i to, że komuś ulga znów przysługuje. Bieżące sporządzanie deklaracji ZUS obejmuje też pilnowanie zgłoszeń i zmian kodów.

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny — nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Wszystkie kwoty na 2027 r. są szacunkami według stanu prawnego na 26 sierpnia 2026 r.: opierają się na prognozie makroekonomicznej oraz na rządowej propozycji minimalnego wynagrodzenia, wobec której nie wydano jeszcze rozporządzenia. Wartości wiążące ogłaszają ustawa budżetowa, rozporządzenie o minimalnym wynagrodzeniu oraz ZUS. W indywidualnych sprawach skonsultuj się z księgowym lub doradcą podatkowym.

Jeśli zastanawiasz się, który wariant składek obejmie Twoją firmę w 2027 r. albo czy według nowych zasad wraca Ci prawo do małego ZUS plus, warto sprawdzić to jeszcze w tym roku. Biuro Rachunkowe Alina Mączka w Chorzowie prowadzi rozliczenia i zgłoszenia ZUS dla firm z Chorzowa, Katowic i województwa śląskiego, a także zdalnie z całej Polski. Zapraszamy do kontaktu lub telefonicznie pod numerem 503 666 300, czynnym całą dobę.